Partner portalu:
REKLAMA
×

Szukaj w serwisie

Co prawda polski (i nie tylko) rynek wanien, brodzików i paneli prysznicowych zdaje się należeć do akrylu, jednak wyroby ze stali emaliowanej wciąż zajmują jego zauważalną część. Wytwarzane współcześnie emaliowane wanny i brodziki znacząco różnią się od tych produkowanych 20-30 lat temu. Stanowią one wartą rozważenia opcję przy wyposażaniu łazienki.

REKLAMA

Co prawda polski (i nie tylko) rynek wanien, brodzików i paneli prysznicowych zdaje się należeć do akrylu, jednak wyroby ze stali emaliowanej wciąż zajmują jego zauważalną część. Wytwarzane współcześnie emaliowane wanny i brodziki znacząco różnią się od tych produkowanych 20-30 lat temu. Stanowią one wartą rozważenia opcję przy wyposażaniu łazienki.

Ostatnie lata były okresem wyraźnego doskonalenia procesu wytwarzania sanitarnych wyrobów emaliowanych. Zachowują one odpowiednio wysoki z punktu widzenia klientów poziom trwałości oraz odporności mechanicznej i chemicznej. Stalowym, emaliowanym wannom i brodzikom udało się w znaczny sposób zmniejszyć przewagę, którą w pewnych ważnych aspektach techniczno-użytkowych posiadały modele z akrylu.

W latach 60. ubiegłego wieku stalowe wanny emaliowane stały się głównym substytutem masowo sprzedawanych wcześniej modeli żeliwnych. Od roku 1958, kiedy firmie Kaldewei udało się po raz pierwszy wyprodukować wannę kąpielową \"bez szwów\" (tzn. wykonaną z jednego kawałka blachy bez spawów), modele tego typu w ciągu dziesięciu lat niemal wyparły z rynku najbardziej popularne wówczas wanny żeliwne. Lata 70. i 80. okazały się jednak okresem bardzo dynamicznie rosnącej popularności wyrobów akrylowych. Od tego czasu udział wanien i brodzików emaliowanych w ogólnej sprzedaży powoli, acz systematycznie spadał, szczególnie w segmentach niższych. Pomimo tego jest on wciąż znaczący. Według badań Global Insight, w 2003 roku wanny stalowe stanowiły jeszcze ponad 44% całego europejskiego rynku wanien kąpielowych. Szczególnie dużą popularnością cieszą się one na Półwyspie Iberyjskim, skąd pochodzi także większa część zagranicznych marek stalowych wanien dostępnych na polskim rynku.

DWA BIEGUNY RYNKU. Stosunkowo niewielka ilość dostępnych na rynku marek wanien i brodzików emaliowanych (w Polsce jest ich 6 - lista producentów wraz ze skrótowym opisem oferty znajduje się na stronie12 niniejszego wydania \"Łazienki\") w pewien sposób ogranicza możliwość wyboru optymalnego z punktu widzenia potencjalnego klienta modelu. Na modele wyższej klasy dostępne w szczególnie wielu wersjach kształtów i kolorów pozwolić sobie mogą tylko nieliczni. Klienci poszukujący wyrobów stalowych w cenach do 1000-1500, a nawet 2000 zł są niejako skazani na modele prostokątne, zwykle w kolorze białym lub zbliżonym do białego.

Wśród innych parametrów dosyć czytelnie rozgraniczających poszczególne segmenty rynku emaliowanych wanien i brodzików wymienić można grubość blachy stosowanej przy ich produkcji. Wyroby tańsze z reguły wykonane są z cieńszej, łatwiejszej do formowania blachy; np. oferowane przez olkuską Emalię wanny wytłaczane są z blachy o grubości 1,6 mm (brodziki także 1,25 mm). Z kolei firma Kaldewei używa do produkcji blachy o grubości 3,5 mm. Obie grupy produktów łatwo odróżnić także po obudowach oferowanych przez producentów. W przypadku droższych wanien przyjmują one zwykle bardzo ozdobny kształt; wykonuje się je często nie tylko ze stali, ale również z aluminium czy szkła. Wreszcie systemy hydromasażu z oczywistych względów znajdują zastosowanie w wannach średniej i wyższej klasy; znaleźć je można w ofercie firm Roca, Kaldewei oraz Bette.

Z drugiej strony także producenci tańszych wanien starają się rozbudować i uatrakcyjnić ofertę poprzez np. dodawanie różnego rodzaju wyposażenia. W ofercie niemal wszystkich firm występują m.in. modele z bocznymi uchwytami, wyprofilowanym wnętrzem, siedziskiem lub antypoślizgowym dnem (wykonywanym np. przez napawanie piaskiem).

WSZYSTKIE SEKRETY MATERIAŁU. O przyczynach popularności wyrobów akrylowych pisaliśmy już dziesiątki razy, nie ma więc potrzeby ich powtórnego przytaczania. Niektóre z właściwości akrylu wciąż stawiają ten materiał na uprzywilejowanej pozycji w oczach klientów. Z drugiej strony istnieje pewna grupa ważnych cech wanien i brodzików ze stali, które na co dzień umykają uwadze, a które nie będą właściwe wyrobom akrylowym na podobnym poziomie.

Jedna z najczęściej podnoszonych przewag wanien akrylowych nad stalowymi to swoiste ciepło, które niezmiennie kojarzy się z akrylem. Wanny stalowe w istocie są chłodniejsze w dotyku, jednak w przypadku napełnienia ich ciepłą wodą, dzięki dużej przewodności termicznej materiału, ich powierzchnia nagrzewa się stosunkowo szybko. Ogrzewa się przy tym nie tylko część wanny poniżej poziomu wody, ale także powyżej tego poziomu. Jako dowód producenci wanien stalowych przywołują wyniki testów \"z zamkniętymi oczami\", według których rozróżnienie stali emaliowanej i akrylu po napełnieniu wanny wodą było trudne przy użyciu samego dotyku.

Wanny i brodziki stalowe (szczególnie modele wykonane z cieńszej blachy) są \"głośniejsze\" w użytkowaniu od modeli akrylowych; przedmioty te rezonują pod wpływem opadającej wody, co może być uciążliwe dla użytkowników. Przeciwdziałać temu można stosując specjalne nośniki styropianowe lub też dodatkowo wygłuszając wannę od spodu np. pianką poliuretanową. W ten sam sposób można zapobiec przyspieszonemu stygnięciu wody w wannie wynikającemu ze wspomnianej już wysokiej przewodności termicznej stali.

Większość pozytywnych cech emaliowanej stali wynika z bezwzględnej trwałości emalii. Jej twardość w skali Mohsa oscyluje wokół 7, co odpowiada np. twardości porcelany i szkła. Sprawia to, że wanny emaliowanej (pod warunkiem odpowiedniej jakości emalii) nie da się np. zadrapać typowymi materiałami stosowanymi w łazience. Wanny pokryte nowoczesnymi emaliami wytrzymują przy tym próby udarowe z kulą, przeprowadzane zgodnie z normą DIN dla wyrobów akrylowych.

Emalie są z reguły również odporne na działanie wszystkich kosmetyków, medycznych środków do kąpieli i środków zapachowych tolerowanych przez ludzką skórę. Z racji swych właściwości emalia opiera się także wpływowi promieni ultrafioletowych. Do mycia (oraz np. szorowania) współczesnych wanien emaliowanych można używać tych samych środków, jak do pielęgnacji płytek ściennych, szklanych kabin natryskowych itp.

Prawidłowo pielęgnowana emalia starzeje się bardzo powoli, zachowując pierwotny połysk. Producenci przyborów sanitarnych ze stali emaliowanej jako dowód przywołują różnego typu emaliowane przedmioty wykonane w średniowieczu lub nawet wcześniej (sztuka emalierska ma prawie 4000 lat). Jednym z przykładów jest zachowany w doskonałym stanie, ozdobiony jubilerską emalią relikwiarz \"Święci Trzej Królowie\" z roku 600 przechowywany w katedrze w Kolonii.

Wanny (i brodziki) ze stali emaliowanej wykazują też szereg pozytywnych cech warunkowanych właściwościami fizycznymi samej stali. Jest to np. wysoka stabilność (praktyczny brak ugięć materiału pod wpływem ciężaru wody i osoby kąpiącej się) zapobiegająca występowaniu niebezpieczeństwa pękania spoin ze ścianami i szkód budowlanych (z powodu wnikania wody). Stal nie gromadzi ładunków elektrostatycznych co sprawia, że po wytarciu do sucha wanny z niej wykonane nie przyciągają kurzu.

TŁOCZENIE I WYPALANIE. Stosunkowo proste (w ogólnej formie) wyroby sanitarne ze stali emaliowanej wymagają przy produkcji rozbudowanego zaplecza technicznego. Na podstawowe techniczne oprzyrządowanie składają się prasy do głębokiego tłoczenia (nacisk pras stosowanych przy tłoczeniu wanien z blachy grubości kilku milimetrów dochodzi do 1000 ton) oraz specjalne piece o konstrukcji kanałowej, których wielkość i wydajność dostosowane są do znacznych wymiarów wanien. Dochodzą do tego m.in. urządzenia do wycinania otworów przelewowych, otworów pod baterie, wykańczania krawędzi itp.

Wypalanie wszystkich wyrobów emaliowanych odbywa się zwykle dwukrotnie; najpierw wypalana jest tzw. emalia gruntowa, następnie zaś emalia kryjąca. Warunki wypalania obu warstw zależą zwykle od rodzaju emalii oraz grubości ścianek i materiału, z którego wykonano metalowe wyroby poddawane emaliowaniu. Emalie gruntowe są wypalane zwykle w temperaturach 780-940ˇC, natomiast emalie kryjące w temperaturach o 30-40ˇC niższych. Wanny stalowe jako przedmioty duże i często wykonane z kilkumilimetrowej blachy wypala się stosunkowo długo (nawet kilkadziesiąt minut), zaś temperatura wypalania to ok. 840-850ˇC. Nieliczni producenci modeli wyższej klasy stosują wypalanie trzykrotne (dwie warstwy gruntowe). Warstwy te są odpowiednio cieńsze; taka struktura emalii wpływa na jej większą wytrzymałość. Parametrem ograniczającym minimalną grubość poszczególnych warstw emalii są pigmenty, które wmieszane są w jej masę. Muszą one mieć możliwość wytworzenia absolutnie pełnej powierzchni barwnej, a przynajmniej białej.

Proces wypalania, szczególnie w przypadku warstw gruntowych, odbywa się w atmosferze zapewniającej utlenienie powierzchniowych warstw metalu. Warunkuje to jego zwilżalność przez stop emalii, a jednocześnie jej mocne związanie z podłożem. Zachowanie tych wymogów pozwala na osiągnięcie znacznej twardości i trwałości powstałej powłoki emalierskiej - gwarancja udzielana na nią przez niektórych wytwórców wynosi nawet 30 lat.

Pierwszorzędne znaczenie przy produkcji emaliowanych wyrobów sanitarnych odgrywają parametry techniczno-jakościowe stosowanej blachy. Z jednej strony musi ona poddawać się głębokiemu tłoczeniu na zimno, z drugiej zaś ma w odpowiedni sposób łączyć się z emalią, co sprowadza się do łatwości wiązań molekularnych pomiędzy cząsteczkami stali a emalii. Przykładem jest blacha stosowana przez firmę Bette. Powstaje ona z odwęglonej stali z zawartością tytanu, co m.in. sprawia, ze można z niej formować wanny o tak nieregularnych kształtach jak przedstawiony na zdjęciu obok model \"Bettefocus\".

Stal emaliowana w obecnej postaci jest materiałem, który pomimo dominacji akrylu wciąż znajduje swe miejsce we współczesnych łazienkach. Nowe serie wanien i brodzików zdecydowanie odstają w pozytywny sposób od poprzedników sprzed kilkunastu-kilkudziesięciu lat. W zachodniej Europie obserwuje się swoisty renesans emaliowanej stali, jak na razie głównie w wyższym segmencie. Nieprzypadkowo wanny takie znajdują często zastosowanie np. w hotelach wyższej klasy itp.

Wyroby ze stali emaliowanej w przedstawionej wyżej postaci są propozycją wartą rozważenia. Decyzja co do zakupu konkretnego modelu stalowej wanny czy brodzika wymaga niekiedy wyzbycia się stereotypów narosłych wokół tego klasycznego materiału w trakcie kilkudziesięciu lat dominacji nowoczesnego w swej formie akrylu.

REKLAMA

REKLAMA

Newsletter

Najciekawsze artykuły z naszego serwisu codziennie w Twojej skrzynce
REKLAMA